سکوت هم آموختنی است

می‌گوید: «با این بچه حرف بزن که زودتر یاد بگیره حرف‌‌‌زدن رو.»

اهمیتی نمی‌دهم.

چند وقت بعد می‌گوید: «حرف می‌زنی با این بچه یا نه؟»

این بار می‌گویم: «دیگران به‌قدر کافی باهاش حرف می‌زنن. من شاید بتونم سکوت رو یادش بدم.»

  • شنبه ۲۴ فروردين ۹۸

گران‌باری و کامل‌گرایی

کامل‌گراها، همان‌طور که از نامشان پیداست، به‌دنبال کامل‌بودنِ حداکثری‌اند. اما این کامل‌گرایی صرفاً در یک کار متمرکز نمی‌ماند؛ یعنی فرد را وادار می‌کند که در زمینه‌های متعدد و گاه متنوعی کنشگری کند تا «کامل‌تر» باشد یا جلوه کند. به‌این‌ترتیب فرد دچار گران‌باری می‌شود.

همین پرکاری یا پراکنده‌کاری بعد از مدتی باعث می‌شود فرد در بسیاری از این حوزه‌های کنشگری، پایین‌تر از معیارهای خود ظاهر شود و این بار خود را بابت این موضوع سرزنش کند. پس‌ازاین، فرد به فکر راه‌حل می‌افتد و به‌ نظرش می‌رسد که باید سخت‌تر کار کند تا به معیارهای خود برسد. به همین منظور، سرگرم انجام کارهای جدید یا تکمیل کارهای قبل می‌شود. پس از مدتی، کامل‌گرایی مجدداً گریبانگیر فرد می‌شود و... . به همین ترتیب، این چرخه در طول زندگی شخص کامل‌گرا، با نشیب‌وفراز و بیش‌وکم، تکرار می‌شود و بازدهی فرد را به حداقل می‌کشاند.

  • پنجشنبه ۲۲ فروردين ۹۸

متأسفم که بارداری

مرد نشسته و دارد دربارۀ این داد سخن می‌دهد که «بهترین کار واسۀ زن اینه که بچه‌ش رو بزرگ کنه» و «این مادرای جدید بچه رو می‌ذارن مهدکودک و طفلک با کلی مریضی برمی‌گرده خونه» و «حالا فرصت برای تحصیل و کار هست؛ اما بچه یه بار بچگی می‌کنه» و چه و چه.

چند قدم آن‌طرف‌تر، زن نشسته و دارد از دخترش تعریف می‌کند که بله، فلانی از نمی‌دانم کدام کشور پذیرش فرصت مطالعاتی گرفته و چنین و چنان. پشتش هم می‌گوید: «منتها متأسفانه باردار شد و دیگه نتونست بره.»

تکلیفمان با زن و زنانگی روشن نیست و فقط «خیال» می‌کنیم هست؛ درست مثل خیلی چیزهای دیگری که باز خیال می‌کنیم تکلیفمان با آن‌ها روشن است، و نیست. جایی میانۀ دریافت درونی و انتظار بیرونی دست‌وپا می‌زنیم و سرآخر، هم از این می‌مانیم و هم از آن. چگونه باید بود؟ چطور باید زیست؟

  • شنبه ۱۰ فروردين ۹۸

تعارف؛ راه رسیدن به ارتباط صمیمانه و صادقانه؟

برگرفته از کتاب جامعه‌شناسی ۳ سال دوازدهم دبیرستان.

بی‌تعارف، بهتر از این می‌شود از مغالطهٔ اشتراک لفظ بهره برد و خودستایی کرد؟
باز هم می‌گویم: مرگ بر تعارف.

  • چهارشنبه ۲۴ بهمن ۹۷

برندۀ بازی سربازی

گفتنی‌ها داشتم از آموزشیِ سربازی، از پادگان ۰۱ تهران، از چه و چه؛ اما هیچ نمی‌گویم و می‌گذرم.
از همه‌چیز می‌گذرم، جز یک چیز، و آن، نه تلخی، که شیرینی محض است: آغاز آشنایی با دوستی فکور.
شاید تنها برکت این دوره بود این هم‌نشینی و هم‌صحبتی.
گفتیم و شنیدیم، از نواندیشی و سنت‌گرایی، از سلامت روان و اخلاق‌گرایی، از مرگ‌آگاهی و فقدان‌باوری، از کارآمدی دین و باورمندی یا ناباورمندی به حاکمیت دینی، و... .
پرسیدم و پاسخ شنیدم. آموختم و در دلم نشاندم.
آرامش دیدم و امید چیدم و ادب چشیدم.
حتی اگر دیگر موفق نشوم این اندیشه‌مرد را ببینم، با دلخوشیِ این سی‌وچند روز، تا پایان عمر خواهم زیست.
از دل آن‌همه تلخ‌کامی و خودفریبی، خوش نصیبی بردم!
شکرت خدا.
  • پنجشنبه ۱۸ بهمن ۹۷

مرگ بر تعارف

اینکه بپرند وسط حرف آدم و راست حسینی بگویند «آقا جان، این رو قبلاً گفتی»، خیلی بهتر است از اینکه نگاه‌های ترحم‌آمیزشان را بدوزند بهت و با خودشان فکر کنند که «طفلکی یادش نیست قبلاً گفته».

این را باید به اطرافیانم بگویم. چیست این‌همه تعارف؟

  • سه شنبه ۲۰ آذر ۹۷

هدیه بدهیم، از جنس رشد

این دو، مهم‌ترین گزاره‌هایی است که فردی دیگر در انتقاد از من طرح کرده و باعث شده است در بود و نمودم بازنگری کنم:

۱. به‌جای توجیه نقایص و خطاهایت، سعی کن آن‌ها را بپذیری؛

۲. هرقدر آرزو داری، به همان اندازه تلاش کن، نه کمتر.

از این هدیه‌ها باید به هم بدهیم. این هر دو را یک نفر به من هدیه داد.

  • يكشنبه ۱۸ آذر ۹۷

کامل‌گرایی جان، یقه‌ام را ول کن

به خودم که نگاه می‌کنم، می‌بینم چقدر از کارهایی را که می‌توانستم بکنم، به‌خاطر کامل‌گرایی‌ام، یا نکرده‌ام یا نیمه‌کاره رها کرده‌ام. چه‌بسا اگر فقط کمی فتیله را پایین می‌کشیدم، می‌توانستم از سد تسویف بگذرم و فعال‌تر باشم. بعد با خودم فکر می‌کنم اگر همین حجم از کار را ضرب‌در تعداد تمام کامل‌گراهای عالم کنم، چقدر کارِ نکرده و نیمه‌کاره می‌شود. اگر خبری از این نابسامانی فکری نبود، چقدر کارهای مهم بیشتری انجام می‌شد. البته این سکه دو رو دارد: هم کارهای خوبِ بیشتری ممکن بود انجام شود، و هم کارهای بد بیشتری.

  • سه شنبه ۱۳ آذر ۹۷

کتاب پروازی

به‌توصیۀ یکی از دوستانم، می‌خواهم جزء از کل را بخوانم. به کتابخانه می‌روم و از کتابدار می‌خواهم بگوید کتاب موجود است یا نه. خانم کتابدار قبل از اینکه بگردد، می‌گوید: «آره، داریم. اتفاقاً تازه هم اومده. بذارین بگم کجاست.» بعد نام کتاب را وارد می‌کند و شمارهٔ ثبتش را می‌دهد. می‌روم و هرچه می‌گردم، پیدا نمی‌کنم. برمی‌گردم پیش کتابدار. این بار خودش می‌آید و دنبال کتاب می‌گردد. او هم مثل خودم، پیدا نمی‌کند. می‌گوید: «باید باشه؛ چون امانت نبردنش.» اما خب، نیست.

آخرسر ناامید می‌شود و می‌گوید: «این هم لابد پروازی شده.» می‌پرسم: «پروازی؟» می‌گوید: «آره، کتاب‌هایی که جدید می‌آد، بعضی وقت‌ها بدون اینکه کسی امانت بگیره از کتابخونه خارج می‌شه و بعد از یه مدتی برمی‌گرده. بهش می‌گیم پروازی.»

چه جالب. «استاد پروازی» و «استاندار پروازی» شنیده بودیم؛ اما کتاب پروازی نشنیده بودیم. این هم از کتاب‌خوان‌هایمان. باز دمشان گرم که اگر می‌برند، برمی‌گردانند؛ برنمی‌دارند برای خودشان و میراث‌برهایشان.

  • چهارشنبه ۳۰ آبان ۹۷

از ناامیدان

دلم برای دانش‌آموزهای کلاسم می‌سوزد، برای این نوــ‌جوان‌ها.

هرچه باشد، ده‌یازده سالی از من کم‌سن‌ترند.

حقشان است که امیدوار باشند. حقشان است که چشمشان به آینده باشد.

تقصیری ندارند اگر در کلاس، از هرچه می‌گوییم و می‌شنویم، به کژی و کاستی و تنگنا می‌رسیم.

تقصیری ندارند اگر من خودنگهدار نیستم و نمی‌توانم نگویم.

حق ندارم مأیوسشان کنم، و می‌کنم.

حقشان است که امیدوارانه زیست کنند، و نمی‌کنند.

و سهم من کم نیست در این بدی و بدبینی.

هیچ بعید نیست کسی کورسویی ببیند و پِیَش را بگیرد و به روشنایی برسد.

حق ندارم این جویندگی را بکاهم، و می‌کاهم.

نه دامی‌ست نه زنجیر، همه بسته چراییم

چه بندست و چه زنجیر که برپاست، خدایا

  • دوشنبه ۲۱ آبان ۹۷