یکشنبه عصر به ترافیکی خوردم که در این هفت سال رانندگی در تهران مشابهش را ندیده بودم. مسیری را که صبح در کمتر از نیم ساعت طی کرده بودم، عصر، نزدیک به ۳ ساعت و ۴۵ دقیقه در راه بودم! طبق معمول به‌سراغ رادیو رفته بودم. یکی از شبکه‌ها برنامه‌ای داشت با موضوع کتاب و کتاب‌خوانی. سؤالی هم پرسیده بودند که مخاطبان با پیامک یا پیام صوتی به آن جواب می‌دادند: «بهتر است در کتاب حاشیه‌نویسی بکنیم یا خیر؟»

برایم جالب بود که چندین نفر در تماس‌ یا پیامکشان تأکید می‌کردند بر اینکه نباید چیزی در کتاب نوشت. می‌گفتند کتاب باید سفید و تمیز بماند. یکی می‌گفت این‌طور شأن کتاب حفظ می‌شود و دیگری می‌گفت کتاب همیشه باید مثل روز اول نو باشد.

اینکه از داشته‌هایمان به‌خوبی مراقبت کنیم خیلی هم پسندیده است؛ اما اینکه این موضوع تا آنجا اصالت پیدا کند که «استفاده» را فدای «نگه‌داری» کنیم به‌نظرم خطاست. استفاده اگر عاقلانه باشد، طبیعتاً آسیبی نمی‌زند؛ اما مقداری فرسودگیِ ناشی از مصرف همیشه طبیعی است.

این دیدگاه را در مقیاس‌های بزرگ‌تر هم می‌شود ردیابی کرد.


حاشیه: بااینکه ربطی به موضوع برنامه نداشت، دو نفر از شنونده‌ها تأکید داشتند که نباید به کسی کتاب قرض داد. این هم خودش مسئله‌ای است. به‌جای اینکه خصلت امانت‌داری را در خودمان تقویت کنیم و دیگران را هم مسئولیت‌پذیر بخواهیم، صورت‌مسئله را به‌کلی پاک می‌کنیم. ناگفته نماند که من هم در ازدست‌دادن کتاب در این راه سابقه دارم!