داشتم برای وبلاگی نظر می‌گذاشتم. (بله، وبلاگ نمرده و عده‌ای هنوز در این رسانه می‌نویسند و عده‌ای می‌خوانند و نظر می‌دهند!) «ارسال» را که زدم، تازه یادم افتاد چیزی را جا انداخته‌ام. ناخودآگاه ذهنم به‌سراغ تلگرام رفت. چند وقتی هست که این پیام‌رسان امکان ویرایش پیام ارسال‌شده را به امکانات خودش اضافه کرده است. این اتفاق خوبی است؛ چون اجازه می‌دهد اشتباهاتمان را درست کنیم و قبل از اینکه دیر بشود، جلوی دیده‌شدنشان را بگیریم. (لابد هرکس به‌اندازهٔ اشتباهاتش از اضافه‌شدن این امکان راضی است!) چه مثل منِ ویراستار، به غلط‌های املایی‌ حساس باشیم و چه با دیدن کم‌وکسری در نوشته‌‌مان بخواهیم آن را جبران کنیم، حالا مسیر باز است. گذشته‌ازاین، گاهی هم پیش می‌آید که کار از تصحیح و تکمیل می‌گذرد و باید متن را به‌کل تغییر بدهیم. باز هم دستمان باز است و این تغییرات محدودیتی ندارد. (مثل وقت‌هایی که کل متن را برمی‌داریم و جایش سه‌نقطه یا شکلک می‌گذاریم. نه؟) این وسط تنها اتفاقی که می‌افتد این است که تلگرام به همه می‌گوید که پیاممان را تغییر داده‌ایم، که خب بگوید. مهم این است که مخاطب‌های پیاممان آخرین ویرایش را می‌بینند. آن «edited» کم‌رنگ که به جایی برنمی‌خورد.

اما قسمت بد ماجرا آنجایی است که یک‌وقت فکر کنیم بیرون از فضای این برنامه هم چنین امکانی در اختیارمان هست. هرچه باشد امروز خیلی از ما پیام‌هایی را که پیش‌ازاین با تماس، پیامک یا ایمیل انتقال می‌دادیم، با تلگرام می‌فرستیم. در گروه‌های متعدد و متنوعی هم عضویم و در آن‌ها مطلب ارسال می‌کنیم. چه‌بسا به‌فراخور توانایی‌ها یا اعتمادبه‌نفسمان کانالی هم راه انداخته باشیم. بنابراین کاملاً محتمل است که استفادهٔ مبالغه‌آمیزِ ما از این پیام‌رسان بتواند ناخودآگاهِ ارتباطی ما را دست‌کاری کند. درواقع ممکن است نگذارد برخی تفاوت‌های ظریف را دراین‌بین متوجه شویم. ممکن است فکر کنیم موقع حرف‌زدن با این‌وآن هم می‌شود زمان را نگه داشت. بعد هم به‌راحتیِ فشردن صفحه‌نمایش، محتوای پیام را عوض کرد و راضی و خوش‌حال بود. ممکن است فکر کنیم نظری که پای فلان مطلب در فلان وبلاگ یا سایت خبری گذاشتیم، می‌شود تغییر کند و مثلاً نیشش کم شود. بد نیست تمرین کنیم که جز در مواقع ضرورت از این امکان تلگرام استفاده نکنیم. شاید خیلی خوب بود اگر این امکان را همه‌جا و همیشه داشتیم؛ اما خب این فقط آرزوست.